Chemistry‎ > ‎

9.0     වායු මවුලයක පරිමාව.

posted Mar 30, 2017, 7:22 PM by Upali Salpadoru   [ updated Jun 5, 2017, 1:28 PM ]
 

    ම‍ෙම පිටුව දිග හැරෙනුයේ වැදගත් නියමයන් 2 ක් මතය.

  1. අවගාඩ්‍රො සංඛ්‍යව :- ඕනෑම සංයෝග ග්‍රෑම් මචුලයක නියත    අණු,  සංඛ්‍යවක් තිබේ. එය අවගාඩ්‍රො සංඛ්‍යාව යි.

  2. අවගාඩ්‍රො නියමය :- වායු අවස්ඵාවන්හි දී, සමාන උෂ්ණත්ව හා පීඩනයන් යටතේ සමාන අණු සංඛ්‍යාවක් සමාන පරිමාවන් ගත යුතුය

  වායු පරිමාවන් මැණීමේදී  ඉතාමත් ප්‍රවේසම් විය යුතු ය. එයට හේතුව උෂ්ණත්වය හෝ පීඩනය ස්වල්ප වශයෙන් වුව වෙනස් වූයේ නම් වායු පරිමාව විශාල වශයෙන් වෙනස් වන බැවිනි.

   විද්‍ය සම්මේලන මගින් මේ පිළිබඳව සම්මතකයක ට පැමින තිබේ.

සම්මතයන්:-

උෂ්ණත්ව ය.

සෙල්සියස් 0° C.

නිරපේක්ෂ 273 K.

පීඩන ය.

රස දිය 76 c.m.

වා. ගෝල  1.

=101.3kPa

සම්මත උෂ්ණත්වය හා පීඩන ය ………’ස.උ.පී.’ ල‍ෙස හැදින්ව‍ෙයි.

නිදසුන් 1.

ම‍ෙම සමීකරණ ය සලකන්න.

Mg + 2 HCl

→MgCl2 + H2

ස.උ.පී.

වායු පරිමාව

මවුල=     1

           1

ලී. 22.4

මවල=      2

→            2

2x22.4 = 44.8 L.

මවල=     0.2

→          0.2

0.2 x 22.4 = 4.48 L.


වායු පරිමාන ව‍ෙනස් වීම පිලිබදව නියමයන් 3 ක් තිබේ


  1. රොබට් බොයිල් ගේ නියමය.

නියත උෂ්ණත්වය යටතේකිසියම් වායු ස්කන්ධයක පීඩනය වැඩි කළහොත් එම ගුණයෙන්ම පරිමාව අඩු විය යුතු ය.

පීඩනය 1 × පරිමාව 1 =  පීඩනය 2 × පරිමාව 2

        P1  x V 1     =    P2  x V 2  

  2.  චාල්ස් ගේ නියමය.

නියත පීඩනයක් යටතේ කිසියම් වායු ස්කන්ධයක නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය වැඩි වන ගුණය‍ෙන්ම පරිමාව ද වැඩිවිය යුතු ය.

 පරිමාව1 ÷නි.උෂ්ණත්වය1 =  පරිමාව2 ÷ නි.උෂ්ණත්වය 2

                  V 1 / T 1      =    V 2 / T 2

නි.උෂ්ණත්වය යනු නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය යි.

ඉහත විස්තර කළ නියමයන් ද‍ෙකම ම‍ෙලෙස ඳැක් වේ.


P1 V1    =  P2V2

 T1           T2


නිදසුුන් 2

ස.උ.පී. වල දී වායු මවුලයක පරිමාව ලී.22.4කි. උෂ්ණත්වය 20හා චා පීඩන 0.9 ක් වීමේ දී වායු මවුල පරිමාව සොයන්න.

පළමුව‍‍ෙන්ම ස‍ෙල්සියස් උෂ්ණත්වය නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වයට හැරවිය යුතු ය.

20= නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය 273+20=293 K.


(i) P1 V1  =  P2V2

     T1         T2

(ii)1×22.4 = 0.9 ×V2

     273          293

(iii)    V2=22.4×293

        273 ×0.9

අවෂ්‍ය පරිමාව=26.7 L.

නිදසුන් 3.

පොටැසියම් ග්‍රෑම් 1.6 ක් රත් කොට ඔක්සිජන් මි.ලී. 128 ලබා ගති. එවිට උෂ්ණත්වය 30° C ක් ද පීඩනය රස දිය 73.8 c.m.ක් ද විය. ස.උ.පී හිදී ඔක්සිජන් මවලයක පරිමාව සොයන්න.

          2KMnO4 →  K2MnO4 + MnO2 + O2

 මවුල =      2       →                            1

  KMnO4  අණුක ස්කන්ධය= 39+65+64 =168

  KMnO4  ග්‍රෑම් 168 ක්    = ම.1.

                    1 ක්   .  = ම. 1/ 168

   ද‍ෙන ලද ග්‍රෑම් 1.6   .   = ම. (1 /168) × 1.6

                               = ම.0.009 (ස්ඵාත ද‍ෙකකට) = 0.01 mol.

KMnO4    මවුල 1 කට ලැබ‍ෙන ඔක්සසිජන්  = ම.½.

    .            ම.0.01 කට     .       .       = ම.0.005

             


ඳෙන ලද මි.ලී 128 O2  ම.0.005  ක උෂ්ණත්වය 30° C ක් ද පීඩනය රස දිය 73.8 c.m.ක් දවීම‍ෙන් ලැබුනකි.

ඔක්සිජන් මවුල 0.005 ක පරිමාව = ලීටර 128/ 1000

O2     .       .   1 ක  .    .       =0.128 /0.005  = 25.6 L.

ම‍ෙය  ස.උ.පී. වලට හැරවිය යුතුය.

(i)  සූත්‍රය.

P1 V1    =  P2V2.

 T1           T2

 (ii)

V2 =  73.8 x25.6 x273

            303 x 76

 (iii) V2=22.5L.



මතක තබාගන්න.

1.පීඩනය වැඩි වන ගුණය‍ෙන් ම වායු පරිමාව අඩු වේ.

2. නිරපේක්ෂ උෂණත්වය වැඩි වන ගුනයෙන් ම වායුපරිමාව ද වැඩි වේ.

3.එකම උෂ්ණත්වය හා පීඩනය යටතේ සමාන වායු පරිමාවන් හි සමාන අණු සංඛ්‍යාවක් තිබේ.

4.සම්මත උෂ්ණත්වය හා පීඩනය යටතේ වායු මවුලයක පරිමාව ලීටර 22.4 කි.

5.වායුවක ඝනත්වය = ග්‍රෑම් අණුක ස්ඛන්ධය÷ 22.4 g/L.

6.ස.උ.පී. හි දී වායු පරිමාව ක අැති මවුල සංඛ්‍යාව =පරිමාව (ලීටර)÷22.4

7.ස.උ.පී හි දී වායුවක ඝනත්වය = අණුක ස්නන්ධය ÷ 22.4 g/L.


පුහුණුව


පිලිතුරු උදෙසා පිටුව හයිලයිට් කරන්න

1.0 ක්ලොරීන් වායුව පිලිබදවයි.

1.1 ක්ලොරීන් මවුල 1ක ස්කන්ධ ය =71g.

1.2 ක්ලොරීන් ග්‍රෑම් 71.  ක ස.උ.පී හි දී පරිමාව =22.4 L.

1.3 ක්ලොරීන් ග්‍රෑම් 35.5 තිබ‍ෙන මවුල=0.5 mol.

1.4 එම මවුල ප්‍රමාණය ස.උ.පී හි දී ගන්නා වූ පරිමාව=11.2L

1.5 H2 + Cl2  = 2 HCl

     හයිඩ්‍රජන් වායුව හා ක්ලොරීන් වායුව වසන ලද කූටියක් තුළ සංයොජනය වීමෙන් හයිඩඩ්‍රජන් ක්ලොරයිඩ් වායුව සෑදීමේදී පීඩනයෙහි කවර වෙනසක් විය හැකි ද?

පිලිතුර:- වෙනස් විය නොහේ.

උෂ්ණත්ව වෙනසක් නොවේ යයි සලකන්න.                      ලකුණු 5×2 =10

2.0 කාබන් දහනය පිලිබදවයි.  කාබන් මවුල 0.5 ක් වාතයේ දහනය කරන ලදි.

C ඝන ද්‍රව්‍යයක් බැවින් එහි පරිමාව අදාල නැත.

2.1 ම‍ෙම වගුව පුරවන්න.

C + O2  →

CO2

මවුල                1  + 1

1                                  

අවෂ්‍ය මවුල       0.5 +0.5

0.5                                   

ස.උ.පී වල දී පරිමාව.     11.2L

11.2L

ලකුණු 4.

2.2 ස.උ.පී වල දී CO2   වායුව‍ෙහි ඝනත්වය සොයන්න.

                මවුලයක ස්කන්ධය=  44g.

                මවලයක පරිමාව   = 22.4 L

                ඝනත්වය =  44g/22.4L   =  1.96 g/L.

ලකුණු 6.

3.0 නයිට්‍රජන් හා ඔක්සිජන් විවිධ ආකාරය‍ෙන් එකතු වෙයි.

3.1 චගුව‍ෙහි නයිට්‍රජන් මවුල එකකට සැදෙන ඔකසයිඩ මවුල  සංඛ්‍යාව හා ස.උ.පී. වලදී සැදෙන ඔකසයිඩ පරිමාව දක්වන්න.

සැපයුම්

නිපැයුම්

සැදෙන ඔක්සයිඩ මවුල

සැදෙන ඔක්සයිඩ පරිමාව.

N2  +  O2

2 NO

2

44.8

2N2  +  O2  →

2N2O

1

22.4

N2  +  2O2  →

2NO2

2

44.8

N2  +  2O2  →

N2O4

1

22.4

ලකුණු 4×2=8

3.2

  නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ හතර‍ෙන් වැඩිම ඝනත්වයක් ඇති වායුව‍ෙහි ඝනත්ටය සොයන්න.

4.0  වායු මවුලය ක පරිමාව ලී.25 ක්ව තිබිය දී ඇමෝනියා ලී. 5 ක් හා හයිඩ්‍රජන් ක්ලොරයිඩ් ලී. 5 ක් මිශ්‍ර කරන ලදි.


NH3 + HCl→

NH4Cl

ලකුණු

මවුල          1     +  1 →

1


අවෂ්‍ය මවුල  0.2   + 0.2

0.2

3

අණුක ස්කන්ධය.17 +36.5

53.5  

3

ස.උ.පී.

වායු පරිමාව.  4.48 + 4.48


2

ස.උ.පී.          17     36.5

වායු ඝනත්වය  22.4    22.4

     g/L      0.76   1.62

2


 
5.0       

ජල වාෂ්ප තොර සාමාන්‍ය වාතයේ  සංයුතිය මෙසේය.

N2= 79%,   O2= 20%, Ar=1.0 %  .

වාතයේ ඝනත්වය සොයන්න.


N2

O2

Ar

අණුක ස්කන්ධය× %

28×79/100

=22.12

32×20/100

=6.4

40×1/100

=0.4


ස්කන්ධ යේ % එකතුව.

22.12+6.4 +0.4

=28.92

වාතයේ ඝනත්ව ය.

28.92/22.4

=1.29 g/L.

ලකුණු 10

6.0


Canvas.jpg

ඔක්සිජන් ජලවිස්ඵාපන ක්‍රමය‍ෙන් එකතු කරන ලඳි. උෂ්ණත්වය 27°C  ක් ද, පීඩනය Hg.m.m 760ක් ද විය.  එකතු කළ ඔක්සිජන් පරිමාව 0.5L . මෙම පරිමාව ස.උ.පී. හි දී  කීය ද?

 (27C දී සන්තෘප්ත ජල වාෂ්ප පීඩනය Hg.m.m 26 කි.)

වා.පීඩනය‍ෙන් ජල වාෂ්ප පීඩනය අඩු කළ යුතු ය.

P2V2   =  P1 V1     .

 T2          T1  


760 x V2    =  (760- 26) X 0.5

      273            273+ 27


V2 =  734 X 0.5x273  =    0.439 L.

            300x760                  

ලකුණු 10.

7.0 රබර් බැලූනයක හා 0°.C ඳී හයිඩ්‍රජන් පිරවීමෙන් අැතුලත පීඩනය වා.ගෝ. 1.5 ක් වේ. වා. ගෝල1ක  පීඩනයේ දී එහි පරිමාව ලී. 10 කි.

හයිඩ්‍රජන් නිපදවන ප්‍රතික්‍රියාව:-

7.1 අවෂ්‍ය හයිඩ්‍රජන් පරිමාව, ස.උ.පී. යටතේ කීය ද? =

                   

          V 2  =  (P1  x V1)÷P2

          V 2=  1.5×10÷1=15 L.

ලකුණු 4

           


7.2 එය හයිඩ්‍රජන් මවුල කීයක් ද? =15/22.4  =0.67mol.

ලකුණු 2

7.3 මෙම වගුව පුරවන්න.


Zn + 2HCl →

ZnCl2 + H2

ලකුණු

මවුල                        1   +  2

 1    +   1


අවෂ්‍ය මවුල           0.67 +   1.34

0.67  +  0.67

2

අවෂ්‍ය ස්කන්ධ     0.67×65  +  73

                  =43.55


2


8.0

පාෂාණ සාම්පලයකින් ග්‍රෑම් 10 ක් ග‍මෙ ම.0.1 ක් ඇති HCl තනුක අම්ල මි.ලී. 100 කට ඳමන ලදි.පිට වූ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් රසදිය විස්ඵාපනයෙන් රැස් කර අැත. ඳ්‍රෝණිකාවේ රසඳිය මට්ටමට වඩා සෙ.මී. 4 ක් ඉහලින් වායු ශරාවේ මට්ටම විය. ශරාවහි වායු පරිමාව මි.ලී.779.5 ක් විය.Canvas.jpg

චායු ගෝල පීඩනය =76 cm,   උෂ්ණත්වය =27° C.



මේවා සොයාගන්න.


8.1 රැස් කළ වායුවේ පීඩනය.

72Hg cm.

ලකුණු

1

8.2 රැස් කළ වායුවේ නිරපේක්ෂ .උෂ්ණත්වය

27+273

=300 K.


2

8.3 රැස් කළ වායුවේ ස.උ.පී හිදී පරිමාව.

V2=  72x779x273

           300x76

   =672 ml.


2

8.4 ස.උ.පී හිදී ලී.22.4 ක් CO2 සැපයුමට අවෂ්‍ය CaCO3 සකන්ධය.

100 g.

2

8.5 රැස් කළ වායු පරිමාව සදහා තිබිය යුතු CaCO3 සකන්ධය.

100÷22.4×0.67

=2.99g.

2

8.6 සාම්පලයේ තිබිය හැකි CaCO3 ප්‍රතිශතය.

29.9%

2


9.0


වායුව

අවෂ්‍ය මවුල


ස.උ.පී

පරිමාව.

අණු

අවෂ්‍ය ස්කන්ධය.

  g.

ඝනත්වය.

 g/L

ලකුණු

1.  SO2

2

44.8 L.

2N.

2x64=128g

2.86

4

2   NH3

0.5

11.2 L

N/2

17/2=34

0.76

4

3   CH4

2

44.8 L

2N

32 g

0.71

4

4   C2H4

0.5

11.2 L

2N

14 g

1.25

4

5   H2S

0.1

1.12 L

0.1

3.4 g

1.5

4

     

5

Comments